Khi tìm hiểu để mua tời điện, nhiều người thường chỉ quan tâm đến tải trọng nâng mà bỏ qua cấu tạo bên trong của thiết bị. Trên thực tế, độ bền của một chiếc tời điện phụ thuộc rất lớn vào chất lượng của từng bộ phận cấu thành.

Trong bài viết này, tôi sẽ chia sẻ những bộ phận quan trọng nhất của tời điện và chia sẻ kinh nghiệm thực tế để đánh giá chất lượng thiết bị.

Động cơ điện – Bộ phận quyết định tuổi thọ của tời điện

Motor là bộ phận gần như quan trọng nhất của tời điện, đây là nơi sinh ra toàn bộ mô-men xoắn để kéo tải. Mọi lực nâng của tời điện đều bắt đầu từ đây.

Thông thường:

• Tời điện gia đình 100 – 300kg sử dụng motor 0.8 – 1.5KW.
• Tời điện treo 500kg sử dụng motor 1.5 – 2.5KW.
• Tời mặt đất 1 tấn – 2 tấn sử dụng motor từ 3 – 5.5KW.

Điều mà nhiều người không biết là hai chiếc tời có cùng tải trọng nhưng sử dụng motor khác nhau sẽ cho tuổi thọ hoàn toàn khác nhau.

Khi đánh giá motor, tôi thường quan tâm đến:

• Dây đồng hay dây nhôm.
• Nhiệt độ làm việc thực tế.
• Kích thước lõi thép stato.
• Mô-men khởi động.

Đặc biệt với các dòng tời nâng tải nặng, motor dây đồng luôn có khả năng chịu tải liên tục và tản nhiệt tốt hơn motor dây nhôm.

Hộp giảm tốc – Nơi chịu tải lớn nhất của hệ thống

Nhiều người nghĩ motor là bộ phận chịu tải nhiều nhất. Thực tế hộp giảm tốc mới là nơi chịu mô-men xoắn lớn nhất.

Ví dụ:

Một động cơ quay khoảng 1400 vòng/phút. Để nâng hàng với tốc độ chỉ 8 – 15m/phút, hộp số phải giảm tốc hàng chục lần và chuyển đổi thành lực kéo rất lớn tại tang cuốn.

Khi kiểm tra hộp số, tôi thường chú ý tới:

• Chất liệu bánh răng.
• Độ dày vỏ hộp số.
• Loại dầu bôi trơn.
• Tiếng ồn khi vận hành.

Một hộp giảm tốc tốt thường hoạt động êm, ít rung và nhiệt độ dầu không tăng quá cao sau 30 – 60 phút làm việc.

Tang cuốn cáp – Bộ phận quyết định tuổi thọ dây cáp

Đây là chi tiết rất hay bị bỏ qua khi lựa chọn tời điện. Tang cuốn có nhiệm vụ phân bố tải trọng lên toàn bộ chiều dài cáp.

Đối với các dòng tời chất lượng cao, tang thường được:

• Tiện rãnh dẫn cáp.
• Gia công cân bằng động.
• Chế tạo từ thép chịu lực.

Ưu điểm:

• Cáp cuốn đều hơn.
• Hạn chế chồng lớp.
• Giảm hiện tượng xoắn cáp.
• Tăng tuổi thọ dây cáp đáng kể.

Theo kinh nghiệm của tôi, rất nhiều trường hợp đứt cáp sớm xuất phát từ tang cuốn gia công không chuẩn chứ không phải do chất lượng cáp.

Cáp tải – Bộ phận ảnh hưởng trực tiếp đến độ an toàn

Trong toàn bộ cấu tạo tời điện, cáp tải là chi tiết tiếp xúc trực tiếp với hàng hóa.

Một số thông số cần quan tâm khi lựa chọn tời điện:

• Đường kính cáp.
• Kết cấu lõi thép hoặc lõi bố.
• Hệ số an toàn.
• Chiều dài cáp.

Ví dụ:

• Tời dân dụng thường dùng cáp Φ4 – Φ6mm.
• Tời điện 500kg thường dùng cáp Φ7mm.
• Tời điện 2 tấn thường sử dụng cáp Φ13mm.

Thông thường sau khoảng 3 – 6 tháng sử dụng liên tục, nên kiểm tra tình trạng xoắn cáp, gãy sợi và đầu ép cáp để đảm bảo an toàn.

Phanh điện từ – Bộ phận giữ tải trên cao

Đây là bộ phận mà tôi luôn kiểm tra đầu tiên khi bảo dưỡng tời điện. Phanh điện từ có nhiệm vụ giữ tải cố định khi tời dừng hoạt động hoặc mất điện. Khi có điện phanh sẽ nhả, khi mất điện phanh tự động đóng lại để giữ cố định tải trọng và ngăn hiện tượng trôi tải.

Đối với các hệ thống thang nâng hàng hoặc tời điện treo, phanh điện từ gần như là lớp bảo vệ cuối cùng trước khi xảy ra sự cố trôi tải.

Khung máy và kết cấu chịu lực

Khung máy không trực tiếp tạo ra lực kéo nhưng lại quyết định độ ổn định của toàn bộ hệ thống.

Một khung máy chất lượng tốt cần:

• Thép chịu lực dày.
• Mối hàn đồng đều.
• Ít biến dạng khi chịu tải.

Đặc biệt với tời mặt đất, khung máy còn là nơi truyền toàn bộ tải trọng xuống nền bê tông. Nếu khung yếu, hiện tượng rung lắc sẽ làm giảm tuổi thọ của motor, hộp số và ổ bi.

Tay bấm điều khiển

Khi tư vấn và bán tời điện, tôi thường khuyên khách hàng kiểm tra kỹ chất lượng tay bấm điều khiển. Đây là bộ phận được sử dụng liên tục trong suốt quá trình vận hành và rất dễ bị bỏ qua.

Một tay bấm chất lượng cần:

• Tiếp điểm bền.
• Chống bụi và chống nước cơ bản.
• Độ nhạy ổn định.

Đối với các dòng tời điện hiện đại tích hợp biến tần, tay bấm còn tham gia điều khiển quá trình tăng tốc và giảm tốc, giúp hạn chế giật tải khi nâng hạ.

Một chiếc tời điện bền không được quyết định bởi tải trọng ghi trên tem máy mà phụ thuộc vào chất lượng motor, hộp giảm tốc, tang cuốn cáp, phanh điện từ và kết cấu chịu lực. Hiểu rõ cấu tạo tời điện sẽ giúp bạn đánh giá chính xác chất lượng thiết bị trước khi mua tời điện, tránh lựa chọn các dòng tời điện gia đình hoặc tời dân dụng không phù hợp với nhu cầu sử dụng thực tế.

Bùi Trung Chinh

Ông Bùi Trung Chinh là Kỹ sư cơ khí chế tạo máy được đào tạo tại Trường Đại Học Công Nghiệp Hà Nội (HAUI). Với kinh nghiệm 10 năm vị trí kỹ sư cơ điện tại các doanh nghiệp kinh doanh trong các lĩnh vực sản phẩm công nghệ tại các doanh nghiệp lớn và thiết bị công nghiệp. Ông có năng lực nghiên cứu và tiếp cận, phân tích đánh giá các sản phẩm, thiết bị nâng hạ một cách chi tiết dưới góc nhìn của một người dùng cuối. Cùng với kiến thức cũng như kinh nghiệm dày dặn của mình, ông đã đưa đến cho người đọc những thông tin hữu ích về các dòng sản phẩm pa lăng, tời điện và phụ kiện nâng hạ.